طنز دات کام

پس از سالها تلاش و انتظار، کتاب «طنز دات کام» (طنز وبلاگی) اثر خانم رويا صدر معروف به «بی‌بی گل»، در وزارت جلیلۀ ارشاد «غیر قابل چاپ» تشخیص داده شد. ايشان کتاب رو برای داونلود در وبلاگشون عرضه کرده‌اند. اميدوارم راهی پيدا بشه برای جبران خسارت مادی وارد شده. خسارت معنوی که قابل جبران نيست.

شعری برای ایران

همونطور که ميبينيد برای اينجا يه قالب جديد انتخاب کرده‌ام. همهء گزاره‌هايی که من ميخوام نداره اما اغلبشون رو. اگه حوصله داشتيد لطفاً بنويسيد که روی مانيتور شما چطور ديده ميشه و اينجوری خوب هست يا نه. هرچند که وردپرس نميذاره آدم قالب رو دستکاری کنه اما دست کم خوبيش اينه که تغيير قالب خيلی آسون ميشه.

---

ظاهراً من تنها کسی نيستم که از فروغ برای شعر گفتن الهام ميگيره (هرچند که انصاف نيست چرنديات من رو با کارهای خوب ديگران مقايسه‌ کنيم). به هر حال، اين شعر رو چند وقت پيش خوندم و به دلم نشست. از مهدی موسوی.

شعری برای ایران

تقدیم به تویی که مرا در کوچه‌ها

با باتوم و تفنگ دنبال می‌کردی

با احترام به فروغ

و «زمان گذشت

و ساعت چهار بار نواخت»

و «آن دو دست جوان

که زیر بارش یکریز برف مدفون شد»

و برای پرچم سه‌رنگم

که روزی آن را از بادها پس خواهیم گرفت…

بر لب تو سرود ملّی بود

به سه تا رنگ مرده جان می داد

داد را می کشیدی از «ایران»

پرچمت باد را تکان می داد!!

طبل بر مغز خالی‌ات می کوفت

بغض دیوارها ترک می‌خورد

آن طرف توی کوچه‌ای بن بست

خواهر کوچکم کتک می‌خورد

پخش می‌شد درون تلویزیون

اسم‌هایی که نام و ننگت بود

من به فکر رهایی وطنم

دست تو پرچم سه‌رنگت بود

■

در شب ِ چشم‌های مست «ندا»

جای شلّاق‌های «حدّ»م بود

«سبز»ی آن درخت بی‌پاییز

رنگ «شب‌گریه»های جدّم بود

روی کتفم گلوله‌ای می‌سوخت

یک غریبه گرفت نبضم را

پیرمردی میان خون خم شد

بوسه زد دستبند «سبز»م را

سبز پرچم به هیچ‌کس نرسید

همه‌ی باغ ما ملخ زده بود

نوشدارو دوباره دیر رسید

تن «سهراب» از تو یخ زده بود

■

آخر کوچه‌های بن بستت

پیر شد در دلم جوانی‌ها

آنقدر حذف شد… که از شعرم

هیچ ماند و «سپید»خوانی‌ها

رنگ «مشکی» زد از تو جوجه‌کلاغ

بر پر خسته‌ی کبوترها

شرح معراج عاشقان این بود:

رفت بالای دارها، سرها

ساعت ِ تو چهار بار نواخت

اسلحه توی فکر کشتن بود

ریزش برف بر سر ِ یک گور

این سپیدی پرچم من بود

■

من به خورشید فکر می‌کردم

عینک دودی تو «هرگز» بود!

رادیو گفت: شهر آرام است

ظاهراً آسفالت، قرمز بود!

بولدوزرهای بی سر و پایت

لاله‌های مرا درو کردند

صاحبان گلوله و باتوم

عاقبت عشق را «وتو» کردند

به «نظامی» بگو که بنویسد

هر که در شهر بود «مجنون» بود

نه شراب و نه سیب حوّا داشت

سرخی پرچم من از خون بود!

■

دوستانم یکی یکی مردند

درد ما عشق بود یا که جنون؟!

دست تو پرچم سه‌رنگت بود

مسخ بودی جلوی تلویزیون

روزنامه نوشت: خوشبختیم!

گریه کردم: کجاست آزادی؟!

بغل دوست‌دخترت بودی!

به من و عشق فحش می‌دادی!!

زیر بار ِ هزار ناموزون

پشت تاریخ، تا ابد خم بود

از تمامی رنگ‌های جهان

سهم این نسل، چوب پرچم بود!!

دههء زجر

کودکی گمشده

در اين چندروزه يه اتفاق خوبی برام افتاده که شايد برای شما چندان هيجان‌انگيز نباشه اما خودم خيلی تحت تأثير قرار گرفتم. قضيه اينه که خيلی تصادفی کودکی خودم رو پيدا کردم، در قالب دهها کتاب از دوران بچگی. از «تيستوی سبز‌انگشتی» گرفته تا «هوگو و ژوزفين»، «گيلگمش»، «آهوی گردن‌دراز»، «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب»، «حقيقت و مرد دانا»، «کتاب‌های طلايی»، «گلهای قالی»، «ماجراجوی جوان»… و‌ حتی «ملکهء گلها» به قلم هانس کريستين اندرسن، اولين کتابی که در عمرم خوندم در سن چهار سالگی، به کمک مادرم که در تمام متن کتاب برام با مداد زير و زبر گذاشته بود چون هنوز نميتونستم بدون اون نشانه‌ها بخونم.

اکثر کتاب‌ها رو ميشه اينجا داونلود کرد. يه قلمش رو که يادم نيست کجا پيدا کردم، همينجا در اختيارتون ميذارم، چون اصل فايل مجموعه‌ای از صفحه‌های اسکن‌شده با فرمت JPG. بود با حجم بالای ۷۰ مگابايت، اما من به فايل پی‌دی‌اف تبديلش کردم و حالا ميشه با همون کيفيت اما با حجم حدود ۳۴ مگابايت داونلودش کرد. قسمت يازدهم و دوازدهم کتاب «سفرهای دور و دراز هامی و کامی در وطن» که يه سريال تلويزيونی محبوب ما بچه‌ها در زمان شاه بود. توصيه ميکنم از دستش نديد، حتی اگر سريال رو نميشناسيد. در صفحه‌ای که باز ميشه روی دکمهء Download که کنارش يه فلش سبزرنگه کليک کنيد.

اگر سال ۵۷ بود…

اين آقای ف. ميم. سخن خيلی مواقع حرف حسابی ميزنه. اين هم يکی از نمونه‌های خوبش. من پای اين نوشته رو امضا ميکنم، اما به عنوان يکی از اونهايی که از نسل آقای سخن به خاطر رنجی که در اين سی سال برده طلبکاره! ميشه با اين توضيح‌ها نسل بنيان‌گزاران انقلاب و فريب‌خوردگان خمينی رو، دست کم بخشی از اون رو، تا حدودی درک کرد.

چون ممکنه اصل نوشته فيلطر باشه قسمت مورد نظرم رو اينجا منتشر ميکنم. حتماً بخونيد. اين هم لينک تمام مقاله.

اگر سال ۵۷ بود باز پشت خمينی می ايستاديم

يقه مان را گرفته بودند که شما که انقلاب کرديد قبل اش کتاب «ولايت فقيه» خمينی را نخوانده بوديد؟ گفتيم والله بالله ما با هفده هجده سال سن اين کتاب را چطور بايد گير می آورديم و می خوانديم؟ مگر می شد رفت کتابفروشی گفت آقا ببخشيد يک جلد کتاب ولايت فقيه آقای خمينی را می خواهم! می گرفتند پوست آدم را می کندند.

يکی از کتابفروش های شاه آباد رساله ی آقای خمينی را به صورت قاچاق برايم تهيه کرد، وقتی می خواست آن را به من بدهد، اول يک نگاه به سمت راست پياده رو، بعد يک نگاه به سمت چپ پياده رو، بعد يک نگاه به خيابان و ماشين ها انداخت، بعد کرکره مغازه را پايين کشيد و در مغازه را بست، بعد به بالاخانه ی کتابفروشی رفت، يک کتاب سبز زيتونی بدون اسم را که وسط ده جلد کتاب کارسازی شده بود پايين آورد، آن را در آورد، وسط يک جلد کتاب شعر مهدی سهيلی، يک جلد کتاب ر.اعتمادی قرار داد، به دست ام داد، مرا به خدا سپرد، گفت پسرم مراقب خودت باش، کسی تو را نگيرد، يک چيزی خواند و دور سرم فوت کرد، بعد کرکره را بالا داد.

من، مثل قاچاقچی های مواد مخدر که محموله ی خطرناکی را حمل می کنند، کتاب را به منزل رساندم، برای اين که اهل خانه کتاب را نبينند، در اتاق را قفل کردم، پرده ها را کشيدم، رساله ی آقا را از وسط کتاب های مهدی سهيلی و ر.اعتمادی بيرون آوردم، آن را ورق زدم با اين انتظار که در اين کتاب ممنوع چيزهايی خواهم خواند خواندنی و بسيار مهم، با کمال تعجب ديدم مشابه رساله های ديگر، سرشار از بحث فنی پيرامون آداب طهارت و غسل جنابت و مسائل بول و غائط است. آن وقت شما انتظار داشتی ما کتاب ولايت فقيه می خريديم و می خوانديم. تازه هم می خوانديم، تازه هم از مطالب و نظر واقعی آقای خمينی باخبر می شديم، بعد چه؟ فکر می کنی آن حرف های قشنگ قشنگ، آزادی، استقلال، جمهوری (حالا اسلامی يا دمکراتيک اسلامی يا دمکراتيک خالی يا هر چيز ديگری که اول و آخرش معلوم نبود چه خواهد بود)، بسته شدن زندان ها و شکنجه گاه ها، آزادی زندانيان سياسی، آزادی مطبوعات و احزاب، کوتاه کردن دست جنايتکاران و امپرياليست ها، آن قدر جذابيت نداشت که دنبال آقای خمينی راه بيفتيم و بخواهيم حکومت جبار را سرنگون کنيم؟

با يک حالت خجالت و سرافکندگی هم اينها را می گفتيم که انگار آرزوی مان اين است يک بار ديگر به سال ۵۷ بازگرديم و اين بار در خانه مان بنشينيم و به تظاهرات نرويم و هر کس هم خواست برود بگوييم «احمق نشی، نری ها! بيست سال بعد ملت، بدبخت می شود و تو را به عنوان عامل انقلاب اسلامی لعن و نفرين می کند…»

گذشت و گذشت و گذشت تا شد سال ۸۸ و جنبش سبز به راه افتاد. رهبران اش کی؟ آقای موسوی، نخست وزير محبوب امام. رئيسِ ری شهریِ قاتل و شکنجه گرِ معروف. نخست وزيری که اکثر کشتارهای سهمگين زندانيان سياسی در دوران او اتفاق افتاد. آقای کروبی، رئيس بنياد شهيد. رئيس مجلس شورای اسلامی. يار محبوب امام. همان که در تشکيلات بنياد شهيد برای خود دستگاه بگير و ببند و سرکوب داشت. متفکرش کی؟ سرکار خانم زهرا رهنورد. فول پروفسور دانشگاه. نقاش و مجسمه ساز و نويسنده ی حکومت اسلامی در بدو تاسيس. «متفکرِ فعال» در زمينه ی تئوريزه کردن حجاب اسلامی و زن محجبه که امروز زنان ما هر چه بر سر و هر چه بر تن دارند حاصل «تفکرات» و «تعمقات» ايشان است. روزنامه نگارش کی؟ آقای عطاءالله مهاجرانی وزير سابق ارشاد. همان کسی که وظيفه ی وزارت خانه اش «ارشادِ اسلامیِ» مردم ايران بود. (اين جا که می رسيم عده ای روی علامت ضربدر اکسپلورر کليک می کنند، دو تا فحش به ما می دهند که اين باز دارد ساز مخالف می زند و می خواهد جلوی انقلاب سبز ما را بگيرد. اتفاقا روی سخن ام با شماست پسر و دختر عزيز. با شماست طرفدار انقلاب سبز).

و اين جنبش يک آيت الله و رهبر معنوی کم داشت که آيت الله العظمی آقای منتظری بعد از درگذشت شان صاحب اين مقام ناميده شد. همان آقای منتظری که موسس ولايت فقيه در حکومت اسلامی ايران بود.

بله. ما در سال ۵۷ اصلا به روی خودمان نمی آورديم که آقای خمينی در سال ۴۲ با حق رای زنان مخالفت می کرد و يکی از دلايل مخالفت ايشان با حکومت شاه همين بود. به روی خودمان نمی آورديم که آقای خمينی مخالف آزادی های اجتماعی بود که حکومت شاه به زنان و مردان ايرانی می داد. لابد فکر می کرديم اين آقای خمينی آن آقای خمينی نيست. فکر می کرديم آقای خمينی عوض شده است و ديگر مثل گذشته ها فکر نمی کند. ولی آقای خمينی هرگز چيزی بر ضد عقايد گذشته اش نگفته بود. آقای خمينی هيچ گاه از خودش انتقاد نکرده بود. اين تصور ما بود که آقای خمينی عوض شده است ولی او عوض نشده بود. تاريخ اين عوض نشدن را به بهای بسيار گزافی به ما ثابت کرد.

و اکنون: آيا شما ديده ايد يا شنيده ايد که آقای موسوی و همسر محترم اش رسما از گذشته ی خودشان انتقاد کنند؟ آيا شما ديده ايد يا شنيده ايد که آقای موسوی حداقل يک بار گفته باشد، آن چه وزير اطلاعات اش –ری شهری جنايتکار، همان که مستقيما با آيت الله العظمی شريعتمداری و آيت الله العظمی منتظری در افتاد، همان که کشيده بر گونه آيت الله العظمی شريعتمداری نواخت، همان که بانی اعتراف گيری و تواب سازی در زندان های ايران بود و خاطرات مستقيم او عليه شخص آيت الله العظمی منتظری با تيراژهای ميليونی چاپ و منتشر شد- باری، آيا شنيده ايد که آقای موسوی حداقل يک بار گفته باشد وزير جنايتکار اطلاعات اش، جنايت ها کرد، آدم ها کشت، خشت کج وزارت اطلاعات را بر زمين نهاد، و بابت اين اشتباه، بابت دو بار انتصاب او به مدت هفت سال و خرده ای به عنوان رئيس مخوف ترين تشکيلات اطلاعاتی از مردم و از کسانی که امروز به هواداری از او برخاسته اند عذرخواهی کند؟ يا حداقل خود را از جنايت های او به طور صريح مبرا بداند و آقای خمينی يا هر کس ديگری غير از خودش را مسئول بنامد؟ همان کاری که آقای منتظری کرد و محبوب ملت شد؟

آيا ديده ايد يا شنيده ايد که خانم پروفسور زهرا رهنورد، به خاطر تمام مقالاتی که در باره ی مزيت های حجاب اسلامی و زنان محجبه نوشت، به خاطر تمام سخنرانی ها و فعاليت هايی که برای انداختن يک تکه پارچه ی سياه بر سر زنان ايران کرد، به خاطر انديشه های محدودسازی که باعث شد فساد و فحشا در ايران به وضع دهشتناک کنونی برسد و از هر کشور آزاد غربی و اروپايی بيشتر باشد، به خاطر آن تفکرات و آن فعاليت ها و اين نتايج تلخ، دست کم خود را نقد کرده باشد؟ به راستی اگر کسانی که او را به عنوان يکی از صد متفکر بزرگ جهان انتخاب کردند، مقالات روزنامه های اطلاعات و اطلاعات بانوان ايشان به دست شان می افتاد چه می گفتند؟ آيا او را به عنوان يکی از صد متفکر انتخاب می کردند؟

نه. نگران نشويد. نمی گويم انقلاب سبز نکنيم. نمی گويم از آقای موسوی و همسرش حمايت نکنيم. تنها چيزی که می خواهم بگويم اين است که شما که رهبری افرادی با اين سوابق تيره و تار را پذيرفته ايد، بر ما خرده نگيريد که رهبری آقای خمينی را پذيرفتيم. و يک لحظه فکر کنيد که شما به عنوان جوان امروز، وقتی از رهبران سبز حمايت می کنيد، چقدر به سی سال بعد و آينده ای که اين رهبران می توانند برای شما و فرزندان تان درست کنند می انديشيد؟ ما هم در سال پنجاه و هفت به اندازه ی شما به سی سال بعد می انديشيديم. اين تنها چيزيست که می خواهم بگويم.

مملکته داریم؟

نمی‌دانم اولین بار کدام دانشمند از عبارت «مملکته داریم؟» در جمله‌ای که به نظرش کمبود و نقص‌های مملکتش را بیان می‌کرد استفاده کرد. اما من مدت‌ها بود هوس کرده بودم یک وبلاگ مینیمال عامه و خاصه‌پسند، تاسیس کنم. آن‌هم نه یک وبلاگ گروهی، می‌خواستم مینیمال‌نویسی را به صورت ناشناس و مستقل از راه من هم ادامه دهم تا توانایی خودم را بسنجم. اما به قول عده‌ای دست تقدیر، ایده‌ی «مملکته داریم؟» را پس از چند توییت بی‌ربط به مملکت بر سر راهم قرار داد. مثلآ: «بازی آرژانتین و اوروگوئه ساعت ۲:۳۰ بامداد ۵شنبه به وقت ایران، مملکته داریم؟»…

از وبلاگ راه من

مدتی بود اينجوری غش‌غش نخنديده بودم. دمشون گرم.

پدیده‌ی احمدی‌نژاد

…احمدی‌نژاد ترکیبی از رذالت و ساده‌لوحی است. او مجموعه‌ای از بدترین خصلت‌های فرهنگی ما را در خود جمع کرده، به این جهت بسی خودمانی جلوه می‌کند: دروغ می‌گوید و ای بسا صادقانه. غلو می‌کند، زرنگ است و تصور می‌کند هر جا کم آوردی، می‌توانی از زرنگی‌ات مایه بگذاری و جبران کنی. در وجود همه‌ی ما قدری احمدی‌نژاد وجود دارد و درست این آن بخشی است که وقتی با آزردگی از عقب‌ماند‌گی‌مان حرف می‌زنیم، از آن ابراز نفرت می‌کنیم. اما آن هنگام نیز که لاف می‌زنیم و خودشیفته‌ایم، باز این وجه احمدی‌نژادی وجود ماست که نمود می‌یابد. احمدی‌نژاد تحقیر شد‌ه‌ای است که خود تحقیر می‌کند. سرشار از نفرت است، اما کرامت دارد. به موضوع نفرتش که می‌نگرد، می‌پندارد مبعوث شده است تا او را از ضلالت نجات دهد.

احمدی‌نژاد نماینده‌ی سنتی است جهش‌کرده به مدرنیت. او مظهر عقب‌ماندگی مدرن ما و مدرنیت عقب‌مانده‌ی ماست. او اعلام ورشکستگی فرهنگ است.

احمدی‌نژاد نشان فقدان جدیت ماست. آن زمان که در قم گفت، هاله‌ی نور او را دربرگرفته، حق بود که حجج اسلام این حجت را جدی گیرند، عمامه بر زمین کوبند، سینه چاک کنند و لباس بر تن او بردرند تا تکه‌ای به قصد تبرک به چنگ آورند. آن زمان که از دستیابی به انرژی هسته‌ای در آشپزخانه سخن گفت، حق بود مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها تعطیل می‌شدند، حق بود بر سردر آموزش و پرورش می‌نوشتند «این خراب‌شده تا اطلاع ثانوی تعطیل است» و آموزگاران از شرم رو نهان می‌کردند…

جمهوری اسلامی و داستان «مرد پیر و دریا»
(در ایران چه می‌گذرد؟ − مقاله‌ی سوم)
محمدرضا نیکفر

هفتهء هاين‌لاين

رفقا پرسيدند که آيا ميتونم به مناسبت هفتهء هاين‌لاين در آکادمی فانتزی چيزی بنويسم؟ راستش فعلاً مخم برای نوشتن مطلب درست و حسابی کار نميکنه، اما خلاصه‌ای از يه نوشته رو ترجمه کردم (فايل پی‌دی‌اف) که پيش دوستان کاملاً دست خالی و شرمنده نباشم. شما هم اگه اهل ادبيات علمی-تخيلی و فانتزی هستيد، حتماً برای آشنايی با رابرت هاين‌لاين و يا دونستن بيشتر درباره‌اش به آکادمی فانتزی سری بزنيد. ضمناً بلواستار درباره‌اش متن معرفی جمع و جور و خوبی نوشته.

نمکدون و فلفلدون

يازده دوازده ساله بودم که يه روز نزديکهای خونه در ويترين فروشگاهی يه دست نمکدون و فلفلدون ديدم. حالت عروسکی داشت، مثل يه زن آفريقايی با قيافهء کارتونی که داره روی دو طبل ميکوبه و طبلها در واقع نمکدون و فلفلدون بود. نميدونم چرا خيلی ازش خوشم اومد. شايد چون توی اون روزگار وانفسای جنگ و سياهی و نبود موسيقی و رنگ، شکل اين وسيله با اون رنگهای تند و شاد قرمز و زرد و… يه جوری ساز مخالف ميزد و حکايت از چيزهايی داشت که ممنوع بود! کيف پولم رو وارسی کردم و ديدم پول کافی ندارم. برگشتم خونه و اونقدر نق زدم و موی دماغ مامان شدم تا اون پولی رو که کم داشتم (قيمت دقيقش يادم نيست، شايد در جمع صد تومن بود) بسلفه و من صاحب يه چيز کاملاً به درد نخور و بنجل، اما دوست‌داشتنی بشم.

نميدونم چی به سر اون نمکدون و فلفلدون اومد (قدر مسلم اينه که هيچوقت ازش استفاده نشد و هميشه عين مجسمه روی رف بود و خاک ميخورد و گاهی فقط نگاهش ميکردم) اما امروز به دليلی که برای خودم روشن نيست يادش افتادم و تصميم گرفتم در وب چرخی بزنم و ببينم چه نمکدون و فلفلدونهای غيرمتعارفی پيدا ميشه. دستاورد اين وبگردی رو ببينيد:

ايرانيان جستجوگر

آقا من بايد هر بار که يه موضوعی برای وبلاگيدن به ذهنم ميرسه درجا بنويسم. يعنی هرچقدر هم بديهی باشه اگه دست کم يادداشتش نکنم صددرصد يادم ميره. امان از اين حافظه.

اما اينو هنوز يادمه، چون هر بار کافيه که در قسمت آمار وبلاگ يه نگاهی بندازم به کلمه‌هايی که باعث شده‌اند بازديدکننده‌ها به وبلاگم سربزنند: ضعف ايرانيها در کار کردن با موتورهای جستجو.

مسلماً اين ضعف يه چيز همه‌گير نيست و شامل شما – خوانندهء عزيز – نميشه به هر حال. شما رو نميگم. ديگران رو ميگم…! اما برخوردهايی که در طی در اين چندسال وبلاگنويسی داشته‌ام، در کنار بررسی کلمه‌های مورد جستجويی که بازديدکننده‌ها رو به وبلاگم رسونده‌اند، دليلی بر صحت اين برداشت دربارهء تعداد قابل توجهی از کاربرهای ايرانيه.

بارها و بارها توسط کامنت و ايميل از من سؤالهايی پرسيده ميشه که خيلی راحت و با چند ثانيه جستجو قابل پاسخه. متأسفانه دربه‌دريهايی که با کامنتدونيهای مختلف داشتم و اسباب‌کشيهای متعدد که باعث شده قسمت اعظم آرشيو نظرات اين سالها دود بشه و بره هوا، نميذاره که درست و حسابی از تعدادشون آمار قابل تکيه بگيرم، اما شايد حرف من رو در اين حد قبول داشته باشيد که يکی و دو تا و ده تا نبوده‌اند. حالا سؤال اينه که آيا اين آدمها تنبليشون مياد برند خودشون به قول بچه‌ها بگوگلند، يا اينکه واقعاً از امکاناتی که در وب هست خبر ندارند. پرسشهايی آنچنان پيش پا افتاده و ساده ميکنند که آدم واقعاً متعجب ميشه. فلان فيلم چه جور فيلميه؟ فلان غذا چه‌جوريه؟ فلان جور موسيقی رو کجا ميتونم پيدا کنم؟ و غيره… خوب من هم که دائرةالمعارف نيستم دوست عزيز. وقتی همچين چيزی ميپرسی، حتی اگر جوابش رو بدونم، به احتمال زياد برای اينکه از درستی جوابم يقين حاصل کنم و حرف بيربط نزنم، بايد برم دنبال چند تا منبع بگردم و دم‌ دستترين راه هم استفاده از موتورهای جستجوگره مثل گوگل و امثالهم. حالا چرا من بايد اين کار رو بکنم و اين وظيفه کی و چرا بر شونه‌های من گذاشته شده و چرا بايد در اسرع وقت هم اين کار رو بکنم و جواب بدم که غرغر نشنوم، خودش حکايت ديگه‌ايه.

يا اينکه جواب پرسششون آنچنان حجيم و عريض و طويله (نه اون طويله، طويل است، طولانی است) که حتی اگر به فرض هم من تخصص و سوادش رو داشته باشم، بايد براش يه کتاب کامل نوشت. مثلاً ميپرسند «وردپرس رو چطور روی دامين شخصيم پياده کنم؟» خوب آقا جان، خانم جان، ميبينی که اون بالا توی آدرس‌بار يه ساب‌دامين يا زيردامنه هست، يعنی من خودم دامين شخصی ندارم. از کجا به اين نتيجه ميرسی که من متخصص وردپرس هستم؟ چون اينجا وبلاگ باز کرده‌ام؟! بعدش هم خوب وردپرس خودش شونصد جور سايت ساپورت و اطلاعات و غيره داره، حتی به فارسی. برو بگرد پيدا کن، بشين و بخون ديگه. بعد اگه در جزئيات دچار مشکل شدی، باز هم همونجا هزار و يک امکان هست برای پرسيدن سؤالات و جستجوی جواب مناسب. اگر باز هم پيدا نکردی، برو از يکی بپرس که دقيقاً ميدونی وارده و مثلاً ديده‌ای که در وبلاگش به صورت تخصصی به مسائل وردپرس و دامنه و غيره ميپردازه.

حالا ميرسيم به اونهايی که اينقدر راحت‌طلب و پرتوقع يا کم‌اطلاع نيستند و از موتورهای جستجو استفاده ميکنند. همين چند روز پيش در آمار وبلاگم عين اين جمله رو ديدم: «چيکار کنم که موهام پرپشت بشه؟» خوب فکر نميکنيد يه خرده انتظار زيادی باشه که گوگل عين يک دوست و مشاور حاذق با شما حرف بزنه (اون هم به فارسی گفتاری و عاميانه) و درد دلتون رو بشنوه؟ نه جانم، ما هنوز به اون درجه از تکنولوژی نرسيده‌ايم که اينجوری با گوگل حرف بزنيم. چرا، ميشه در گوگل به انگليسی يا حتی زبانهای ديگه سؤال ساده‌ای کرد و جواب گرفت، اما نه اينجوری! چنين جستجوهايی در من اين احساس رو به وجود مياره که بعضی از فارسی‌زبانان حتی در حد ابتدايی هم به مکانيسم جستجو در اينترنت وارد نيستند و ازش تصوری ندارند.

گوگل آدم نيست. مخ نداره. ذهن هوشمند نداره. يه بانک اطلاعاتيه. جواب پرسش تو رو از پيش آماده کرده و همين که بهش کلمه‌های مورد نظر رو بگی، اونها رو با هم ترکيب ميکنه و نتايج رو بهت نشون ميده. نوشتن «ميخک» خالی هم تو رو به سايتهای آشپزی و عطاری ميبره، هم گلفروشيها و سايتهای باغبانی و گلکاری رو معرفی ميکنه، هم اطلاعاتی دربارهء شوی تلويزيونی «ميخک نقره‌ای» بهت نشون ميده. واقعاً وقت و اعصابش رو داری که بنشينی و سره رو از ناسره جدا کنی؟ مگه گوگل قرار نيست کارت رو راحت کنه؟ وقتی دنبال اطلاعات دربارهء ماشين گلف ميگردی، حساب اين رو هم بکن که ورزشی هم به اسم گلف هست. پس در جستجوت فقط ننويس «گلف»، بنويس «گلف» و در کنارش دنبال واژه‌های «ماشين» يا «اتوموبيل» يا «خودرو» بگرد. ننويس «شعر جالب». مگه ميتونی بيشتر از دو ميليون صفحه رو بخونی؟ غير از اين، ممکنه کسی که شعری توی سايت يا وبلاگش گذاشته بگه اين اصلاً جالب نيست، خيلی هم مزخرفه، اما گوگل با اين ترکيب جستجو اون رو با اين حال به تو نشون ميده! شايد بالای صفحه نوشته «من گاهی شعر می‌گويم اما آنها را هرگز منتشر نميکنم» و پايين صفحه جايی گفته باشه «جالب است که بدانيم کرم خاکی تا چه حد حيوان مفيدی است.» اين به چه دردت ميخوره اونوقت؟ تازه، اگه يکی يه شعر خوب گذاشت توی سايتش و به جای «جالب» بهش گفت «معرکه» چی؟ اگه اصلاً هيچ چيزی در توصيفش نگفت و فقط شعر رو گذاشت؟! بهتر نيست که بگردی چند تا سايت ادبی و مجموعهء شعر پيدا کنی و بخونی و ببينی کدومها رو دوست داری؟ يا دنبال يه موضوع يا نويسندهء خاص باشی؟ حالا اين يک مثاله و شايد اون آقا يا خانم دوست داره اينجوری دنبال شعر بگرده… با اين حال گوگل کلی امکانات داره واسه پيدا کردن جواب بهتر و دقيقتر به سؤالها که شرط ميبندم خيليها ازش استفاده نميکنند:

۱) گذاشتن در گيومه – مثلاً اونی که دنبال «شوی رنگارنگ» ميگرده، اگر عبارت رو به صورت «شوی رنگارنگ» بنويسه خيلی بهتر جواب ميگيره تا بدون گيومه. چرا؟ چون ديگه صفحه‌ای به تو نشون داده نميشه که بالاش يه جا به مناسبتی نوشته «اميدوارم اين بار موفق شوی» به و پايينش جای ديگه گفته «گلهای رنگارنگ همه جا شکفته‌اند» و طبيعتاً هيچ ربطی به شوی خاطره‌انگيز رنگارنگ نداره. ممکنه آدم فکر کنه بابا اين رو که ديگه همه ميدونند، اما نخير، نميدونند!

۲) تعداد و کيفيت کلمه‌های مورد جستجو – جستجوگر گوگل در نهايت هوشمنديش احمقه. يعنی افکار تو رو نميتونه بخونه، مترادف و هم‌معنی هم حاليش نيست، به خصوص به فارسی! اگر بنويسی «شوی رنگارنگ» بايد حواست باشه که گوگل ديگه به تو «برنامهء تلويزيونی رنگارنگ» رو نشون نميده. پس بهتره که اول کلمه‌های «تلويزيون» و «رنگارنگ» و «موسيقی» و احتمالاً «موزيک» و «پاپ» رو با هم و بدون گيومه جستجو کنی، چون ميتونی تقريباً مطمئن باشی که يه نوشته دربارهء اين شو، بدون اين کلمه‌ها به زحمت ميتونه نوشته بشه. اگر مثلاً «گوگوش» و «داريوش» رو هم اضافه کردی اشتباهی مرتکب نشده‌ای.

۳) جستجوی پيشرفته – از امکانات اين بخش نبايد غافل شد. سوای در گيومه گذاشتن عبارات که ميشه اينجا انجام داد (با تايپ کلمه‌ها در قسمت «عين عبارت» يا this exact wording or phrase)، ميشه ترکيبی به وجود آورد که جستجو رو خيلی هدفمند و آسون ميکنه. به عنوان مثال، با استفاده از اين امکانات ميشه به گوگل گفت دقيقاً دنبال عين عبارت «بناهای باستانی» بگرد، حالا يا در «ايران» يا در «اروپا» (يعنی يکی از اين کلمه‌ها در متن باشه)، اما منظورم «مصر» نيست (يعنی مستثنی کردن کلمه، متنی رو که در اون کلمهء «مصر» باشه به من نشون نده).

پس نتيجه ميگيريم اون آقا يا خانمی که دنبال راهی برای پرپشت کردن مو ميگشت، ممکنه که بتونه با تايپ اين کلمه‌ها:

مو پرپشت دارو ريزش پزشک شامپو نرم رشد تقويت

به نتايج بهتری برسه تا طرح کردن سؤال به اون صورت. هر چی تعداد کلمه‌ها بيشتر باشه و کيفيتشون در ارتباط با موضوع بالاتر، نتيجه‌های بهتر و دقيقتری هم به دست مياد.

يه چيزی هم که خيلی بهش بيتوجهی ميشه، استفادهء نالازم از حروف اضافه است. احتياجی به جستجوی حروف اضافه نيست، بلکه جستجو رو از مسير دلخواه منحرف ميکنه. مگه تا به حال متنی ديده‌ايد که در اون «در»، «از»، «به» يا «و» به کار نرفته باشه؟ پس چرا سراغشون رو ميگيريد؟ «سرو نوشيدنی در مجالس» اونقدر هدفمند و سودمند نيست که به عنوان مثال

نوشيدنی مشروب سرو مجلس OR مهمانی OR الکل OR شراب OR صرف OR جشن OR پارتی

يعنی بگرد دنبال «نوشيدنی»، «مشروب» و «سرو» و در عين حال متن يکی از کلمه‌های «مهمانی» «الکل» «شراب» «صرف» «جشن» و «پارتی» رو هم در بر بگيره.

خوب من بودم اينجوری جستجو ميکردم. در عين حال يه موقع آدم جستجو ميکنه و ميبينه نتايج چندان چنگی به دل نميزنه. پس بايد عبارات رو عوض کنه، باهاشون سر و کله بزنه، بازی کنه، فکر کنه ديگه چه جوری ميشه به نتيجهء بهتری رسيد… يه خرده زحمت و فسفر سوزوندن ميخواد خلاصه!

غير از اين، تا حالا سری به قسمت Google Tools در بخش About Google زده‌ايد؟ ورژن فارسيش چندان جامع نيست، اما با اين حال ابزارهايی داره که ممکنه به درد بخوره، مثلاً جستجوی فايلهای پی‌دی‌اف. در ورژن انگليسی اگر تشريف ببريد به Search Features، ميبينيد چه کارهايی که با گوگل نميشه کرد! از تبديل ارز به نرخ جهانی گرفته تا پيدا کردن تفاوت زمانی در شهرهای مختلف دنيا و ماشين حساب و تبديل واحدهای مختلف به همديگه مثل سانتيمتر و اينچ و… حالا از اينها گذشته، اگر به زبانهايی مثل انگليسی و آلمانی و فرانسه و غيره جستجو کنيد، ابزارهای جالب و مفيد ديگه‌ای در اختيارتون هست، مثل Synonym Search که به فرض اگر به جای دنبال عبارت fast food اولش يه ~ بگذاريد و بنويسيد fast food~، سوای اين عبارت، دنبال مترادفهاش هم ميگرده. يا اگر قبل از کلمهء مورد نظر بنويسيد define ممکنه که بتونه معنيش رو براتون پيدا کنه. حتی ميشه يه جمله تايپ کرد و گذاشت گوگل جای خالی جمله رو پر کنه، عين مشقهايی که در دبستان مينوشتيم. مثلاً

* Isaac Newton discovered

اون ستارهء آخر جمله يعنی آيزاک نيوتون … را کشف کرد. حالا گوگل ميگرده و شما رو به عنوان مثال ميفرسته به سايت !CCMR – Ask A Scientist که جای خالی جمله رو پرکنه:

.Isaac Newton discovered gravity

آيزاک نيوتن جاذبه را کشف کرد.

البته من که آی‌تی‌نويس نيستم و سواد و اطلاع چندانی از اين موضوعها ندارم، اما به احتمال قوی حرفهای خيلی بيربطی نزده‌ام چون صحتشون طبق تجربه به خودم ثابت شده. چيزی رو که در عرض چند سال سر و کله زدن با اينترنت فهميده‌ام در اختيارتون گذاشتم، چون ديدم بعضيها تا همين حد هم نميدونند. حالا شما اگر به منابع بهتر و دقيقتر نياز داريد، تشريف ببريد به گوگل و بنويسيد:

موتور گوگل جستجو نتيجه اطلاعات واژه OR کلمه OR جويشگر OR

يعنی بگرد دنبال متونی که در اونها واژه‌های «گوگل»، «جستجو»، «موتور»، «اطلاعات» و «نتيجه» به کار رفته باشه و يکی از اينها: «کلمه» يا «واژه» يا «جويشگر» يا «کليدواژه». بعد هم بنشينيد و بخونيد. کاری نداره که.

معرفی آکادمی فانتزی

خوبی عضويت در آکادمی فانتزی اينه که اگر کسی بخواد عضو فعال باشه حسابی سرش گرم ميشه. سوای گشت و گذار در تالارهای گفتگو (فروم) و خوندن داستانها و ترجمه‌های دوستان، کلی کار ميشه انجام داد. به عنوان مثال من همين الآن در حال ترجمهء دو تا داستان در ژانر وحشت هستم که دوستان در مجلهء در حال تولد باشگاه چاپ کنند. ديشب قول ترجمهء يک داستان علمی-تخيلی رو هم دادم که البته براش کمی بيشتر وقت دارم. يک داستان هم دارم تأليف ميکنم تا بفرستم برای مسابقهء داستان کوتاهشون که مهلتش در حال تموم شدنه و – بين خودمون بمونه – دارم زير بار پياده کردن طرحی که برای داستانم ريخته‌ام ميزام.

در حال حاضر گفتگويی هست با اعضای فعال سر اينکه سعی کنيم آکادمی رو در اطراف و اکناف دنيای اينترنت بيشتر مشهور کنيم. از قرار معلوم خيلی هم واجبه، چون من خيلی مواقع با آدمهای اهل ادبيات علمی-تخيلی و فانتزی آشنا ميشم و ميبينم که آکادمی فانتزی رو نميشناسند. به همين دليل هم فکر کردم بد نيست که اينجا کمی برای مخاطب خاص ازش تعريف کنم.

مخاطب خاص کيه؟ کسی که به نوعی به ژانر ادبی علمی-تخيلی و فانتزی علاقه داره، مثل همون داستانهای ايزاک آسيموف و ژول ورن که خيليهامون زمان بچگی و نوجوونی خونده‌ايم، يا آرتور سی. کلارک و ری بردبری و غيره، يا مثلاً همون هری پاتر و ارباب حلقه‌ها و امثالهم که جزو ژانر فانتزی محسوب ميشن. به طور کلی کسی که به داستانهای شگفت‌آور و خارق‌العاده علاقه داره، ميتونه در سایت هواداران ژانرِ فانتزی و علمی‌تخیلی آکادمی فانتزی (زیرآبیوس) که بهش مختصراً آکادمی فانتزی ميگيم اشخاص همفکر و همسليقه پيدا کنه. همينطور کسی که فيلم و سريال تلويزيونی ع.ت.ف. (علمی-تخيلی و فانتزی) دوست داره و مثلاً فيلمهايی مثل جنگ ستارگان، پيشتازان فضا، همين ارباب حلقه‌ها و غيره رو با علاقه نگاه ميکنه، ميتونه با اعضای آکادمی درباره‌اشون بحث و تبادل نظر کنه.

اما فعاليتهای آکادمی به بحث دربارهء کتاب و فيلم ختم نميشه. يه بخش کميک‌استريپ در حال رشد داريم که ميتونه برای علاقمندان داستانهای مصور مرجع خوبی باشه. مباحث علمی از قبيل فيزيک و اخترشناسی و زيست‌شناسی و غيره در تالارهای گفتگو مطرح و دنبال ميشن، همينطور طرفداران ژانر فانتزی که به اسطوره و اسطوره‌شناسی هم علاقه دارند برای خودشون گوشه‌ای ايجاد کرده‌اند و بحث و فعاليت ميکنند. اعضا ميتونند دربارهء موضوع مرتبط و مورد علاقه مقاله و گزارش و داستان بنويسند يا از زبانهای ديگه ترجمه کنند يا کتاب معرفی کنند. يه بخش داستانک‌نويسی هم هست برای داستانهای زير هزار کلمه که برای خودش يه مسابقهء جداگانه هم داره. غير از اين، آکادمی به ايجاد يک دانشنامهء مفيد ع.ت.ف. دست زده که برای تکميل هر چه بيشترش به کمک و همکاری نياز هست. يک گالری هم دارند برای جمع‌آوری تصويرهای ع.ت.ف. خلاصه برای هواداران اين ژانر از شير مرغ تا جون آدميزاد فراهمه!

متونی که اعضا برای آکادمی ميفرستند توسط کارشناسان بررسی ميشه و اگر مناسب تشخيص داده بشه در صفحهء اصلی سايت به صورت جداگانه منتشر ميشه. بعد که داستان منتشر شد، همينجوری به حال خودش رها نميشه، بلکه اعضا ميتونند بهش امتياز بدند و در بحثی که درباره‌اش هر بار ايجاد ميشه شرکت کنند و نظرشون رو مفصلاً بگند و نقد کنند. همونطور که قبلاً اشاره کردم آکادمی مسابقهء داستان‌نويسی هم برگزار ميکنه و به بهترين داستانهای کوتاه فرستاده شده در ژانر ع.ت.ف. جايزه ميده. غير از راه‌اندازی يک مجلهء کاغذی که رفقا در حال تدارکش هستند، تازگيها يک پادکست هم برای سايت درست کرده‌اند که البته… چه جوری بگم… با تکنيکشون زياد موافق نبودم!

خوبی سايت آکادمی فانتزی اينه که بر خلاف اغلب سايتها و تالارهای گفتگوی ديگه که به وفور در اينترنت وجود دارند، کيفيت گفتگوها و مطالب منتشر شده با سختگيری تمام کنترل ميشه. مقاله‌ها، داستانها و ترجمه‌هايی که برای انتشار جداگانه در صفحهء اصلی سايت انتخاب شده‌اند حتماً تحت ويرايش قرار ميگيرند و با رسم‌الخط مورد تأييد سايت منطبق ميشند (البته در تالارهای گفتگو ميتونيد بدون بازنگری و تأييد داستان يا ترجمهء خودتون رو منتشر کنيد). مباحث مطرح شده در تالارهای گفتگو بايد حتماً در بخش مرتبط ايجاد بشن، وگرنه ناظر اونها رو جابه‌جا ميکنه (به فرض اگه من برم در بخش ادبيات علمی-تخيلی يه تاپيک باز کنم دربارهء فلان فيلم سينمايی، ناظر مياد و گفتگو رو منتقل ميکنه به بخش سينما، يکی هم ميزنه پس کله‌ام!). از اونجايی که پست‌های يک‌خطی يا خارج از موضوع و انتشار دو پست پشت سر هم ممنوعه و چنين پستهايی بی برو برگرد و با قاطعيت حذف ميشن، هيچ گفتگويی تبديل به چت نميشه و کسی تا حرف درست و حسابی برای زدن نداشته باشه اون رو منتشر نميکنه. اين باعث ميشه که گفتگوها در آکادمی فانتزی خيلی مفيدتر از اغلب تالارهای ديگه باشه و وقت مراجعه‌کننده و خواننده با خوندن حرفهای بيربط تلف نشه.

اينجا قسمتهای مختلف تالارهای گفتگو رو فهرست‌وار رديف ميکنم که بتونيد با يک نگاه سرسری ببينيد آيا بخشی توجهتون رو جلب ميکنه يا نه:

۱) ژانر فانتزی و علمی‌تخیلی

- ادبیات فانتزی: بحث و بررسی در مورد آثار فانتزی از نویسندگان و هنرمندان گوناگون
- ادبیات علمی-‌تخیلی: بحث و گفتگو درباره‌ی گونه‌ی ادبیات علمی، معروف به ادبیات علمی-‌تخیلی
- موسیقی ع.ت.ف: موج‌های ادبیات ع.ت.ف. را در محبوب‌ترین مدیوم خود یعنی موسیقی دنبال کنید
- سینمای ع.ت.ف: معرفی و بحث درباره‌ی فیلم‌های علمی‌تخیلی و فانتزی در هنر هفتم
- اساطیر و اسطوره‌شناسی: بررسی و بحث درباره‌ی اساطیر و تاریخ کهن

۲) فعاليت‌های اعضا

- بحث و بررسی مطالب سایت: نقد و بررسی داستان‌ها، ترجمه‌ها و سایر مطالب سایت
- مباحث علمی: علم، فناوری، پیشرفت‌های علم، تبادل اطلاعات علمی
- کمیک استریپ: بحث در مورد کمیک استریپ و ترجمه‌ی انواع مختلف آن
- کارگاه ترجمه و بررسی متون اصلی: بحث و تبادل نظر درباره‌ی شیوه‌های برگردان متون از زبان اصلی و بررسی ترجمه‌های موجود
- کارگاه داستان و داستانک‌نویسی: محل تجمع نویسندگان سایت، تشکیل گروه‌های نویسندگی، روش‌های نگارش داستان، چرک‌نویس‌ها، داوری و مسابقات داستانک‌نویسی
- صفحه‌ی اول سایت، محتوا و خبرسازی: جمع‌آوری و ترجمه اخبار و مطالب جهت درج در صفحه‌ی اول سایت به صورت اشتراکی

۳) هواداران داستان‌های ع.ت.ف

- تالار عمومی هواداران: بحث و بررسی داستان‌های مورد علاقه
- سرزمین میانه (ارباب حلقه‌ها): بحث و تبادل نظر
- هری پاتر: بحث و تبادل نظر
- هنر نبرد (WarCraft): از بازی تا کتاب‌ها

۴) تالارهای گفتگوی عمومی آکادمی فانتزی

- صحبت با هیأت تحریریه: نظرات درباره‌ی نحوه‌ی فعالیت سایت
- از هر دری سخنی: مباحث متفرقه
- بايگانی: محلی برای نگهداری از بحث‌های قدیمی و غیرفعال ولی باارزش

خلاصه اگر اهلش هستيد و دوست داريد با آکادمی فانتزی همکاری کنيد، يک سری بهش بزنيد و به عنوان مثال داستانهای تأليف شده توسط اعضا رو بخونيد. يادتون نره که به بخش داستانهای ترجمه شدهء علمی-تخيلی و فانتزی هم مراجعه کنيد، حالاحالاها سرتون گرمه (هر فهرست بيشتر از يک صفحه داره، پايينش ميشه ورق زد و به صفحهء بعد رفت). چرخی در تالارهای گفتگو بزنيد و اساسنامه رو هم بخونيد و اگر باهاش موافق بوديد و دلتون خواست عضو آکادمی بشيد. در اين صورت ميتونيد فعاليتتون رو با معرفی شخص شخيص خودتون در بخش اعضای تازه‌وارد شروع کنيد. مطمئن باشيد که اعضای ديگه به گرمی هر چه تمامتر به شما خوشامد خواهند گفت.

در آخر اين رو هم اضافه کنم: در سفری که به ايران داشتم، با بعضی از اعضا و گردانندگان سايت از نزديک آشنا شدم و ميتونم قول بدم که اگر هم گاهی بينشون اختلاف ميفته و يقهء همديگه رو ميگيرند، همه بچه‌های خوب و مهربونی هستند و آکادمی فانتزی يکی از بهترين نمونه‌های کار گروهی مفيد و پربار توسط ايرانيهاست که تا به حال با اون برخورد داشته‌ام.

به نوشته‌ام رحم کنيد!

ميدونيد، رک و راست بگم، من هيچ نظر مثبتی به اين فيدرها و ريدرها و کوفت و زهرمارها ندارم.

بله درسته، کسی که از ايران با دايل‌آپ به اينترنت وصل ميشه و برای هر دقيقه‌اش بايد پول بده، مسلماً نياز داره که اطلاعات و نوشته‌های مورد نيازش سريع و جمع و جور در اختيارش گذاشته بشن. اما بخش عظيمی از اونهايی هم که اينترنت ADSL نامحدود دارند واله و شيدای اين سرويسها هستند و تازه اگر کسی مثل من بگه از اونها استفاده نميکنه، براش پشت چشم نازک ميکنند و اخ اخ و پيف پيف ميگند. تازه، دوستان متخصص آی‌تی گاهی از فرط شور و شوق بابت گسترش امکانات تکينيکی اصلاً متوجه نيستند که در نوشته‌هاشون چه لحن تند و عصبی و حتی گاهی برخورنده‌ای دارند، نسبت به آدمهايی مثل من که اهل اين داستانها نيستند و به قول اين آقا ماستشون رو ميخورند و کاری به کسی ندارند.

«به خودتان رحم کنيد» يعنی چی؟ اگر من به هر دليلی نخوام از اين امکانات استفاده کنم، به خودم بيرحمی ميکنم؟ آقا جان، مگه زوره، من دلم ميخواد به روش قديمی و ظاهراً از مد افتاده از وبلاگ به وبلاگ و از لينک به لينک در اينترنت بچرخم و در اين راه نوشته‌های ناب و خوندنی و جالبی کشف ميکنم که شايد هيچ کامنتی ندارند و خوانندگان محدودی داشته‌اند، حالا به هر دليل. کجای اين سيستم پيچيده و خيلی مدرن حضرات چنين نوشته‌هايی رو در نظر ميگيره؟ و چرا بعضيها به اين راحتی فکر ميکنند که ارزش يک نوشته به اين شاخصه‌هاست و بس؟

وب‌گاه AideRSS تصمیم گرفته است به شما کمک کند. این وب‌گاه به پست‌های مختلف یک منبع امتیاز می‌دهد (PostRank) و شما می‌توانید فقط مشترک فیدهای برگزیده مثلا «خیلی خوب» یا «خوب» بشوید بدون این‌که وقت خود را برای پست‌های کم‌ارزش تلف کنید. امتیازدهی بر اساس معیارهای مختلفی چون تعداد کامنت‌ها، تعداد ارسال‌ها/ارجاع‌ها به/در سایت‌هایی مانند del.ici.us یا Technorati و … می‌باشد.

آيا اين درسته که نويسنده به همين سادگی به نوشته‌هايی که شاخصه‌های مورد نظرش رو ندارند لقب کم‌ارزش بده؟ از فرط هيجان اصلاً متوجه نيست که ممکنه مشخصات ديگه‌ای هم جز تعداد کامنتها و ارجاع به سرويسهای اينترنتی برای تخمين ارزش يک مطلب وجود داشته باشه:

حال نوبت به طوفان است! من یک فید اشتراکی در گوگل ریدر درست می‌کنم به عنوان «Farsi-Blogs». بعد فید Public آن‌را در فیدبرنر می‌سوزانم. (این فید شامل همه پست‌های خوب و بد است.) بعد این فید را به AideRSS اضافه می‌کنم و طوری تنظیم می‌کنم که فقط پست‌های «خوب‌» و پر امتیاز را نشانم دهد.

البته به من مربوط نيست که آقای بامدادی (که فقط يک مثاله) يا ديگران چطور وبلاگ ميخونند يا چه مطالبی رو پرارزش و کم‌ارزش ميدونند. اين تبليغ پرهيجان و حتی خشن و پرسروصدا برای استفاده از اين سرويسهاست که ديگه داره توی اعصاب من ميره. ضمن اينکه گوگل‌ريدر و بقيهء اينجور خدمات در حق من نويسندهء وبلاگ يک بی‌انصافی بزرگ ميکنند: نشون دادن محتويات وبلاگم در محيطی که من هرگز انتخاب نکرده‌ام و نخواسته‌ام، اون هم در کنار نوشته‌های ديگران. ميدونيد مثل چی ميمونه؟ حالا که ما همه خوراک‌پز شده‌ايم به جای نويسنده، اين تشبيه هم راه دوری نميره:

مجسم کنيد که امشب مهمان داريد، اون هم مهمان رودرواسی‌دار. خونه رو تر و تميز ميکنيد. اتاق پذيرايی رو برق ميندازيد. ميوه و شيرينی و آجيل رو در ظرفهای قشنگ ميريزيد و روی ميز ميگذاريد. گلدونها رو پر از گل ميکنيد. چلو و خورش و سالاد و مخلفات درست ميکنيد. لباس قشنگ ميپوشيد و سر و روتون رو صفا ميديد و به انتظار مهمون مينشينيد.

اما چه اتفاقی ميفته؟ مهمون از راه ميرسه، اما از در تو نمياد. ميره بيرون جلوی پنجرهء خونه‌اتون می‌ايسته و داد ميزنه: من اومدم! و شما بايد بشقاب غذا رو از توی پنجره بدين دستش. تازه، ميوه و شيرينی و آجيل نميخواد. سراغ شام رو ميگيره. بشقاب رو ميگيره دستش، يک قاشقش رو به دهن ميذاره، کمی ميجوه و تف ميکنه: خوشم نيومد! چند روز بعد دوباره همين برنامه است. بشقاب دومی رو هم نميپسنده و لقمه‌اش رو تف ميکنه. دفعهء سوم منت ميذاره و غذاش رو تا آخر ميخوره. شايد يه دستت درد نکنه‌ای هم بگه، بعد راهش رو ميکشه و ميره. ممکنه قبلش يه غری هم بزنه که «چرا ساندويچ درست نکردی که من بتونم راحتتر سرپايی بخورم؟».

کسی که وبلاگها رو از طريق سرويسهايی مثل گوگل‌ريدر ميخونه کاری شبيه به اين ميکنه. به تمپليت من که برای انتخابش کلی وسواس به خرج داده‌ام کاری نداره (هرچند که در وردپرس امکان زيادی برای تغيير قالب نيست، اما جاهای ديگه گاهی ساعتها و روزها از وقت صاحب وبلاگ صرف وررفتن به قالبش ميشه که اينجوری در نهايت بی‌استفاده ميمونه)، منويی که در اون مطالب ديگه و بايگانی رو عرضه ميکنم براش اهميتی نداره. از اول نوشتهء اخيرم يکی دو خطش رو ميخونه و اگر شانس آوردم و تونست توجهش رو جلب کنه، اون رو تا آخر ميخونه. همهء اينها در صورتيه که نوشتهء من جزو نوشته‌های «خوب‌» و «پر امتیاز» باشه، وگرنه تا صبح منتظر مهمون ميمونم و غذاها سرد ميشن و از دهن ميفتن و کسی نمياد. بعد هم چون عجله داره که به خوندن بقيهء نوشته‌های «خوب‌» و «باارزش» برسه، ترجيح ميده که نوشتهء من در حد ممکن کوتاه باشه تا سرسری خوندنش و رد شدن از محتواش راحتتر بشه و خدای نکرده ذهنش ‌به زحمت نيفته. ضمناً به احتمال قوی ديگه کامنتی برام نميذاره که بگه خرت به چند، تا من هم يه دلخوشکنک ساده داشته باشم و بدونم نوشته‌ای که ساعتها صرف نوشتن و فکر کردن و حک و اصلاحش کرده‌ام، يه واکنشی هم ايجاد کرده.

من کيفيت رو به کميت ارجح ميدونم. من علاقه‌ای به ساده‌پسندی و راحت‌طلبی صرف ندارم. فکر ميکنم بهتره که به جای روزی ۱۰۰ تا وبلاگ، روزی ۳۰ تا بخونم، اما به دونه دونهء وبلاگها سر زده باشم و با صاحبانشون در خونهء خودشون و اونجور که خودشون هم ميپسندند سلام و عليکی کرده باشم و نوشته‌هاشون رو سر صبر و بادقت بخونم. وبگردی مستقيم و به روش قديمی و از مدافتاده اگر هم پردردسرتر باشه و آهسته‌تر، دست کم به روح نوشته و به نويسنده‌اش احترام بيشتری ميذاره. ذهن خواننده رو با نويسنده، فضای وبلاگ، با رنگ زمينه و خط و طرحش پيوند ميده، يه آشنايی و صميميت بين اين دو به وجود مياره که قابل مقايسه نيست. همين خوراک‌خوانها هستند که باعث شده‌اند خيل عظيمی از نويسنده‌ها ديگه به دنبال پختن چلو و خورش نباشند و ديگه فقط ساندويچ به خورد ملت بدند تا بتونند مخاطب بيشتری پيدا کنند.

نه، من به خودم رحم نميکنم. شما هم لطفاً اگر ميتونيد، اگر براتون خرج بيشتری نداره، اگر نوشته‌های من رو قابل صرف چند ثانيه وقت اضافه ميدونيد، بگذاريد من همينجا در وبلاگ خودم ميزبان شما باشم، نه در فضای استاندارد و بيروح ريدرها که نوشته‌ها رو به جوجهء ماشينی تبديل کرده‌اند.

---

پينوشت: اينها رو هم بخونيد.
در خدمت و خيانت گوگل‌ريدر ۱
در خدمت و خيانت گوگل‌ريدر ۲
جنون خوراک‌خوانی و بیماری پرش افکار (به قلم همين آقای بامدادی که ذکر خيرشون بود)

پوشهء هنر

چند روز پيش داشتم پوشهء لينکهای به‌دردبخور (bookmarks) رو مرتب ميکردم. در بخشی که اسمش رو گذاشته‌ام Kunst (هنر) بازار شامی بود که بيا و ببين (يه پوشهء هنر هم در بخش ايران دارم که مال سايتهای فارسی‌زبان هنريه). اما همينطور که جمع و جورشون ميکردم فکر کردم حالا که وردپرس دست و دلباز شده و ۳ گيگابايت فضا داده برای تصويرها، بد نيست چندتاييشون رو به شما هم معرفی کنم، شايد خوشتون بياد (روی تصويرها کليک کنيد تا سايت مربوطه باز بشه). اگه تکراری هستند ببخشيد.

 

محمد قائد در گوگل

اگر همين دو سه روز پيش از من پرسيده بوديد محمد قائد رو ميشناسی؟ به يقين با گيجی جواب داده بودم: ها؟ کی؟ و بعد از کمی فشار به مخ نداشته، شايد به نظرم آشنا اومده بود که گويا اسم يکی از اهل قلم باشه، در عين اينکه اگر در جوابم گفته بوديد نه بابا، بازيکن فوتباله! هيچ تعجب نميکردم و ميگفتم خوب، پس با يکی اشتباه گرفته‌ام.

اين هم از برکت وجود جناب آشپزباشی و لينکهای پرمايه‌اش بود که پام به وبسايت آقای قائد باز شد و از اون موقع همه‌اش در حال خوندن مقاله‌هاش هستم. همين حالاست که سر و کلهء آشپزباشی پيدا بشه تا حق‌الزحمه‌اش رو از قرار لينکی ۵ اقو طلب کنه! که البته راستش برای لذتی که اين چند روزه از خوندن نوشته‌های آقای قائد ميبرم، مبلغ ناچيزيه.

از اون جايی که حدس ميزنم فقط خودم در اين گرداب جهل و تاريکی دست و پا ميزده‌ام و آقای قائد معرف حضور همهء شما هست، تا اينجاش چندان هيجان‌انگيز نيست. مسئله اينه که در همچين وضعيتی بخوای دربارهء يه اسم تازه و نسبتاً ناآشنا تحقيق کنی، و اونوقت قضيه يه خرده سخت ميشه.

امکانی که من اينجا برای تحقيق دارم خوب مسلماً فقط از طريق اينترنته، اما توصيه ميکنم که دنبال گوگليدن اسم و فاميل اين نويسنده نباشيد، چون حتی با در گيومه قرار دادنش نزديک شصت‌هزار نتيجه نشون داده ميشه که احتمالاً يه چيزی حدود پنجاه و نه هزار و هفتصد هشتصدتاش به زبان عربيه و لابد هيچ کدوم هم ربطی هم به شخص مورد نظر نداره. به هر حال از جستجو در گوگل به اين نتايج رسيدم:

۱) کاش لازم نبود از طريق گوگل دنبال اين اطلاعات گشت، بلکه يه جايی جمع و جور و منظم به جوينده نشون داده ميشدند.
۲) آقای قائد نويسندهء کتاب و مقاله، مترجم، روزنامه‌نگار، محقق، کارشناس مسائل آموزشی ايران، سردبير و مديرمسئول ماهنامهء خبری، تحليلی و آموزشی لوح و احتمالاً چند چيز ديگه است که گوگل به من نشون نداده (يه سايت پيدا کردم با اسم لوح، پايگاه فرهنگ و ادب پارسی، که شک دارم ربطی به اون مجله داشته باشه).
۳) در مقاله‌های فراوونی از گفته‌ها و نوشته‌های آقای قائد استفاده شده. مثلاً مهرى حقانى، يا آقای نوری‌زاده که آقای قائد رو خيلی قبول داره و چند جا ازش نقل قول کرده (سايت آقای نوری‌زاده انگار بسته است و اين اشاره‌ها فقط در cache قابل دسترسی هستند).
۴) نويسندگان چند وبلاگ، از قبيل دودردو، شهرام رفيع‌زاده، سردبير ديپلم، کتابهای عامه‌پسند، و اما بعد… يا يکی از رفقای خودم مانی کارهای آقای قائد رو دوست دارند و خوندنشون رو توصيه ميکنند. نويسندهء وبلاگ کپوکوره هم در مطلبی به ديدگاه آقای قائد خرده گرفته.
۵) خيلی از رسانه‌ها با آقای قائد مصاحبه کرده‌اند، مثل خبرگزاری ميراث فرهنگی (کتاب و کتاب‌خوانی در ايران و ابراهيم گلستان و…)، سايت ايران (کتابها و ترجمه‌ها)، دويچه‌وله (سواد و سوادآموزی در ايران) و ايرکانا (سايت ايرانيان کانادا، فهرست نامهای مجاز در سفارتخونه‌های ايران). آقای قائد در بی‌بی‌سی فارسی به پرسشهای مردم دربارهء نظام آموزشی ايران جواب داده.
۶) کلاً مقاله‌های آقای قائد به کرات در سايتهای ديگه منتشر شده‌اند، از قبيل روز و باشگاه انديشه و… اميدوارم با اجازهء خودشون بوده باشه.
۷) شرق از نوشتن کتابی به قلم آقای قائد خبر داده (اصل مطلب توی شرق آنلاين نبود).
۸) از صفحهء پنجاهم جستجوی گوگل به بعد ديگه بريدم.
۹) کاش لازم نبود از طريق گوگل دنبال اين اطلاعات گشت، بلکه يه جايی جمع و جور و منظم به جوينده نشون داده ميشدند. در ويکی‌پديای فارسی که اصلاً حرفش رو هم نزن.
۱۰) چرا سايت آقای قائد، بدبختانه درست مثل خيلی از سايتها و وبلاگهای ديگه، برای آدمهای از مرحله پرتی مثل من يه معرفينامهء خلاصه و جمع و جور (يا از اون بهتر، مفصل و گويا) نداره؟

آخرش هم چيز زيادی دربارهء گذشتهء آقای قائد دستگيرم نشد. در حد همون نکاتی که از خوندن نوشته‌های سايتشون ميتونستم بهش پی ببرم، و حتی کمتر. منی که نه سر پيازم نه ته پياز و اصولاً تا بتونم وارد معقولات نميشم، در اين وبلاگ اون کنار يه چند خطی دربارهء خودم گفته‌ام که اگر کسی برای اولين بار اومد اينجا، حدوداً دستش بياد با کی طرفه و جريان اينجا از چه قراره، چه برسه به يه آدم محقق و فعال و صاحبنظر. واقعاً فکر ميکنم اين روش خوبيه و اون رو به همهء دوستان توصيه ميکنم، چون يه مقدار اعصاب‌خراب‌کنه که مجبور بشی تمام آرشيو طرف رو جستجو کنی، تا جايی از اشارهء کوتاهی بفهمی که فرضاً نويسنده در خارج از کشور زندگی ميکنه، و باز نيم ساعت ديگه بگردی تا دستت بياد که منظور از خارج از کشور کجاست. يا در صورت استفاده از اسم مستعار، اصلاً نويسنده مؤنثه يا مذکر! به تکبر و خودشيفتگی يا فروتنی و تواضع ربطی نداره. حرف اين نيست که آدم دربارهء خودش ستايشنامه بنويسه يا ليست افتخاراتش رو رديف کنه. يه معرفی کوتاه و اشاره به چند نکتهء مهم ميتونند دست کم دربارهء آدمهايی مثل من کافی باشند.

از اين غرغرها که بگذريم، ميخوام اين حرف رو به تعريفهای دوستان ديگه از نثر آقای قائد اضافه کنم که – دور از جون – من رو خيلی ياد نوشته‌های پيتر يوستينف مرحوم ميندازه. اگه بخت باهاتون يار بوده و به مقاله‌هايی که يوستينف در مجلهء يوروپين مينوشت دسترسی داشته‌ايد، ميدونيد من چی ميگم. همون طنز نرم و ملايم، همون آرامش و وقار، و نگاهی که – اگه جسارت نباشه – تعريفش کلمهء آلمانی altersmilde است که ترجمه‌اش چيزی ميشه شبيه «آسوده‌دلی خاص دوران کهولت». اينکه آدم با رسيدن به سن بالاتر ديگه با يه غوره سرديش و با يه مويز گرميش نميکنه و قضايا رو از ديدگاهی ميبينه که مثل خيليها از شور و هيجان (بعضاً کاذب) تأثير نگرفته، بلکه خونسردانه و موشکافانه و (اگه اجازه بدين اين لغت رو به کار ببرم) حکيمانه است.

يه چيزی هم بگم که بخندين: امروز توی خيابون يه آقايی ديدم که قيافه‌اش با آقای قائد مو نميزد! يعنی ميگم برادر دوقلو! همون ريش و سبيل و موها و (تا جايی که ميشه از توی عکسها تخمين زد) قد و قواره و هيکل. ديگه کم مونده بود برم جلو و سلام و احوالپرسی کنم، که بهش توی پياده‌رو نزديکتر شدم و ديدم چشماش آبی هستند.

لينک‌بازی

کاری به محتوای خبر و سعی کلهر در ماستمالی افتضاح احمقی‌نژاد رو ندارم، اما اين فقط يه نمونه از رعايت اصول خبرنگاری در ايرانه:

به گزارش عصر ایران (asriran.com) مهدی کلهر، مشاور رسانه ای رییس جمهور در گفت و گو با رویترز در خصوص سخنرانی اخیر احمدی نژاد در دانشگاه کلمبیا اظهار داشت…

آخه جناب خبرنگار و گزارشگر! رويترز با طرف مصاحبه کرده، تو رفته‌ای مثل همه خبر رو از سايت رويترز گرفته‌ای و ترجمه کرده‌ای و گذاشته‌ای توی سايت خودت. خوب. ديگه اون «به گزارش عصر ايران» ديگه چه صيغه‌ايه؟ با اون لينک گنده اون وسط! اگر هم خودتون پيش کلهر گزارشگر فرستاده‌ايد که ديگه «در گفتگو با رويترز» معنی نداره. مثلاً کنفرانس مطبوعاتی بوده، شما هم لاطلائلات اون بابا رو شنيده‌ايد و گزارش داده‌ايد. ای بابا.

همين کار رو بارها و بارها در سايتهای مختلف ديده‌ام و مونده‌ام که آخه يعنی چی؟ اينجوری ميخوان برای خودشون اعتبار بخرن که آره، ما هم گزارش ميديم؟

حالا که گذرمون به اين سايت افتاد به اين هم يه نگاهی بندازيد و از اون مهمتر به کامنتهای پايينش و يه حساب دو دو تا چهارتا بکنيد که رئيس‌جمهور بعدی کيه.

و حالا که به لينک دادن افتاديم اين هم مقاله‌ای خوندنيه: سرزمين هزار خرافه و يک خرد.

و اين يکی هم از قلم همون نويسنده، دقيقاً حرف دل منه و خيليهای ديگه: آيا خدا هم از آزادی بيان می‌ترسد؟

هر کس که دسترسی به اين مقاله‌ها نداره يه پيام بذاره که براش با ايميل بفرستم.

اصلاً بريم اين بار تو کار لينک و لينک بازی:

اين آخوندها هم برای خودشون چه دنيايی دارند ها… از همه جالبتر يکی استفاده از اون پارچهء وال انگليسی برای عمامه است که خيلی معنی داره! يکی هم اختلاف سليقهء آخوندهای اصطلاح‌طلب و محافظه‌کار در انتخاب پوشاک! و ديگری اون آخوند بساز و بفروش!

و در پايان… ثروتمندترین چینی یک زن 26 ساله است. چينی هم نشديم! ياد مرتضی احمدی ميفتم: چينيم، چينيم دارچينيم نای نای…

حالا که وبلاگ پينگ نميشه پس اين رو هم اضافه کنم: عليرضا قزوه: زدوبند در ترانه بيداد می‌کند.

خوندنی اين وسط اسم آقای محمدعلی بهمنيه به عنوان شاعر پيشکسوت و امين شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. اگه نميدونيد چرا آقای بهمنی اينقدر امين و امانتدار و قابل اعتماده و شاعر پيشکسوت و غزل‌سرای صاحب‌سبک، تشريف ببريد اينجا.

پينوشت: يک شخص بسيار شخيص و بسيار روزنامه‌نگار ميگه اين کار عصر ايران يه سنت معمول در ايرانه. بسيار خوب، به نظر من رسم غلطيه، اما اگه غلط مصطلحه، حرفم رو پس ميگيرم.

پينوشت دوم: با اجازهء دکتر نوری‌علا، اين دو مقاله رو برای دوستانی که به سايت ايشون دسترسی ندارند در پرشن‌گيگ گذاشتم.

سرزمين هزار خرافه و يک خرد

آيا خدا هم از آزادی بيان می‌ترسد؟

فقط مرگ من نگين پرشن‌گيگ هم مسدوده!